Metoda wskaźników kluczowych dla działań obejmujących podnoszenie, trzymanie, przenoszenie

Ocena jest przeprowadzana dla zadań związanych z ręcznym przemieszczaniem i musi odnosić się do jednego dnia roboczego. Jeśli masy ładunków i/lub postawy ciała zmieniają się w obrębie pojedynczego działania, to należy je uśrednić. Jeśli w ramach całej aktywności rośnie liczba zadań związanych z przemieszczaniem ręcznym, w których manipulowanie ładunkiem jest znacznie zróżnicowane, wówczas należy to osobno oszacować i udokumentować.

W ramach oceny bezwzględnie należy przeprowadzić następujące 3 etapy:
1. Wyznaczenie punktów klasyfikacji czasu,
2. Wyznaczenie punktów klasyfikacji wskaźników kluczowych,
3. Ocena.

Przy ocenie punktów klasyfikacji zasadniczo dopuszcza się możliwość tworzenia etapów pośrednich (interpolacja). I tak np. częstość wynosząca 40 daje liczbę punktów klasyfikacji czasu = 3. Jedynym wyjątkiem jest obciążenie skuteczne równe lub większe niż 40 kg dla mężczyzn i 25 kg dla kobiet. Takie ciężary bezwzględnie oceniane są na 25 punktów.

Arkusz Metody Wskaźników Kluczowych dla czynności obejmujących podnoszenie, trzymanie, przenoszenie można ściągnąć klikając tutaj:

Interaktywny arkusz kalkulacyjny KIM dla czynności obejmujących podnoszenie, trzymanie, przenoszenie (plik pdf, 228 kB)
Ten interaktywny arkusz umożliwia wypełnienie formularza w komputerze i automatyczne wyliczenie wyniku oceny ryzyka związanego z czynnością. Wynik może zostać zapisany w komputerze.

Dalsze przydatne informacje o tej metodzie:

Arkusz kalkulacyjny KIM dla czynności obejmujących podnoszenie, trzymanie, przenoszenie – wersja do druku (plik pdf, 110 kB)
Ten arkusz jest przeznaczony do użytku bez komputera (ręczne wypełnianie formularza).

Krótka lekcja z przykładami i odpowiedziami na często zadawane pytania (plik pdf, 2 MB)
Ta krótka lekcja zawiera przydatne informacje o stosowaniu KIM w praktyce, przedstawia przykładowe oceny i podaje odpowiedzi na często zadawane pytania.

Uwaga!
Procedura ta pozwala jedynie na orientacyjną ocenę warunków pracy przy podnoszeniu i przenoszeniu ciężarów. Tym niemniej ogromne znaczenie ma rzetelna wiedza o ocenianych zadaniach związanych z ręcznym przemieszczaniem, szczególnie przy wyznaczaniu klasyfikacji czasu, obciążenia, postawy ciała i warunków pracy. Jeśli brak jest takiej wiedzy, nie można przeprowadzić oceny. Szacunkowe oceny czy przypuszczenia prowadzą do uzyskania niepoprawnych wyników.

1. krok: Wyznaczenie punktów klasyfikacji czasu

Punkty klasyfikacji czasu są wyznaczane w odniesieniu do tabeli, osobno dla trzech możliwych form przemieszczania ciężarów:

• Dla zadań związanych z przemieszczaniem ręcznym, cechujących się regularnym powtarzaniem krótkich operacji podnoszenia, opuszczania czy przemieszczania, punkty klasyfikacji czasu są wyznaczane na podstawie liczby operacji.
  
• Dla zadań związanych z przemieszczaniem ręcznym, cechujących się trzymaniem ciężarów brany jest pod uwagę łączny czas trzymania. (łączny czas trzymania = liczba operacji trzymania x czas trwania pojedynczego trzymania)
  
• Dla zadań związanych z przemieszczaniem ręcznym, cechujących się przenoszeniem ciężarów brana jest pod uwagę łączna odległość pokonywana z ciężarem. Jako przeciętną prędkość marszu przyjmuje się 4 km/godz. ≈ 1 m/s.
  

2. krok: Wyznaczenie punktów klasyfikacji obciążenia, postawy i warunków pracy

2.1 Masa ładunku

• Punkty klasyfikacji obciążenia są wyznaczane w odniesieniu do tabeli osobno dla mężczyzn i kobiet.
  
• Jeśli w trakcie zadania poddawanego ocenie, związanego z przemieszczaniem ręcznym przemieszczane są różne ciężary, to można wyciągnąć wartość średnią, przy czym największe pojedyncze obciążenie nie może przekroczyć 40 kg dla mężczyzn i 25 kg dla kobiet. Dla celów porównawczych można także użyć szczytowych wartości obciążenia. W takim wypadku należy za podstawę przyjąć zmniejszoną częstość występowania takich szczytowych wartości i nie brać pod uwagę całkowitej częstości.
  
• W przypadku działań związanych z podnoszeniem, trzymaniem, przenoszeniem, stawianiem należy wziąć pod uwagę obciążenie skuteczne. Obciążenie skuteczne to siła obciążenia, jaką musi zrównoważyć pracownik. Obciążenie takie nie zawsze równa się masie obiektu, np. jeśli pudło jest przechylone, to oddziałuje jedynie ok. 50% masy pudła.
  
• Przy pchaniu lub ciągnięciu ładunków wymagana jest osobna ocena.
  

2.2 Postawa

Punkty klasyfikacji postawy ciała są wyznaczane na podstawie piktogramów z tabeli. Dla danej czynności należy wskazać charakterystyczną postawę przy przemieszczaniu ciężarów. Jeśli w miarę postępu pracy przyjmowane są różne postawy, można wziąć wartość średnią z klasyfikacji postaw przyjmowanych w ocenianym zadaniu.

2.3 Warunki pracy

Aby wyznaczyć punkty klasyfikacji warunków pracy, należy wziąć pod uwagę warunki dla większości czasu pracy. Nie należy uwzględniać sporadycznie występujących niedogodności pozostających bez znacznego wpływu na bezpieczeństwo. Wskaźniki związane z bezpieczeństwem należy udokumentować w polu tekstowym „Kontrola miejsca pracy z innych powodów”.

3. krok: Ocena

Każde zadanie jest oceniane na podstawie wyniku oceny ryzyka związanego z czynnością (obliczanego jako suma punktów klasyfikacji wskaźników kluczowych pomnożona przez punkty klasyfikacji czasu).

• Podstawę oceny tworzą biomechaniczne mechanizmy działania połączone z modelami dawki. Bierze się tu pod uwagę fakt, że wewnętrzne uszkodzenia powysiłkowe dolnego odcinka kręgosłupa zależą od krytycznego napięcia kręgosłupa, przy którym tułów jest pochylony do przodu, oraz od masy ładunku. Obciążenie dolnego odcinka kręgosłupa zwiększa się wraz ze zwiększaniem czasu trwania obciążenia i/lub częstości obciążania, od przechylania na boki i/lub od skręcania tułowia.
  
• Oceny podsumowujące są trudne w przypadku szeregu zadań związanych z przemieszczaniem ręcznym, ponieważ wykraczają poza informacyjny zakres tej analizy orientacyjnej. Tego typu oceny ryzyka zwykle wymagają bardziej rozszerzonych procedur analizy pracy.
  
• Wnioski na temat planowania pracy
  Na podstawie takiego oszacowania ryzyka można bezpośrednio wskazać potrzeby i konieczne kierunki zmian projektowych. Przede wszystkim należy wyeliminować przyczyny wysokiej punktacji w klasyfikacji. W szczególności są to: w przypadku wysokiej punktacji w klasyfikacji czasu – regulacje organizacyjne, w przypadku wysokiej punktacji w klasyfikacji obciążenia – zmniejszenie masy ładunków lub zastosowanie środków pomocy przy podnoszeniu, w przypadku wysokiej punktacji w klasyfikacji postawy – poprawa warunków ergonomicznych.