Zanim zdarzy się tragedia...

Działania Państwowej Inspekcji Pracy na rzecz bezpieczeństwa pracy w rolnictwie

Inspektorzy pracy przeprowadzili w 2007 r. blisko 10 tysięcy wizytacji gospodarstw rolnych i miejsc wykonywania prac polowych. Dokonali przeglądu 5,2 tys. ciągników, 5 tys. przyczep rolniczych, 2,8 tys. kombajnów oraz 4,6 tys. innych maszyn używanych przy pracach rolniczych, w tym pras do słomy, kosiarek, maszyn do zbioru roślin okopowych.

Najczęściej stwierdzane nieprawidłowości:

•  niebezpieczny przewóz ludzi w przyczepach, na zaczepach przyczep oraz na błotnikach ciągników i kombajnów 1 165 przypadków

•  niewłaściwy sprzęg ciągnika z przyczepą – 1 033 przypadki

•  niewłaściwy sprzęg ciągnika z maszyną rolniczą – 454

• usuwanie zapychającej maszynę słomy przy włączonym napędzie – 110

• brak lub niewłaściwa osłona wałka przegubowo-teleskopowego (do odbioru mocy ciągnika) – 54 % takich wałków nie posiadało osłon (w 2007 r. PIP współfinansowała koszty zakupu i wymiany 150 nowych osłon do wałków odbioru mocy. Przekazanie ich rolnikom połączone było z pokazami bezpiecznej obsługi ciągników i agregowanych maszyn. Dla ponad 800 rolników zorganizowano 30 pokazów bezpiecznej obsługi maszyn i urządzeń używanych w rolnictwie, w tym pił łańcuchowych i przerzynarek do drewna, pilarek i innych).

• niewłaściwy stan instalacji i urządzeń elektrycznych

•  brak urządzeń ochronnych (zwłaszcza podstawowych osłon części ruchomych) w użytkowanych pilarkach i szlifierkach tarczowych, często własnej produkcji

• zły stan narzędzi ręcznych, w tym również o napędzie elektrycznym

• brak zabezpieczeń do pracy na wysokości, stosowanie niewłaściwych drabin i rusztowań

• brak lub niewłaściwe zabezpieczenie otworów w stropach, dołach i zbiornikach

• składowanie zboża i innych produktów na strychach budynków bez uwzględnienia wytrzymałości konstrukcyjnej stropów

• niestosowanie środków ochrony osobistej, także podczas prac ze środkami ochrony roślin.

  W 15% wizytowanych w 2007 r. gospodarstw inspektorzy pracy stwierdzili powierzanie dzieciom różnorodnych prac, w tym prac wzbronionych, takich jak kierowanie sprzętem i maszynami rolniczymi, przemieszczanie ciężarów o masie przekraczającej dopuszczalne wartości, prace przy preparatach ochrony roślin (407 przypadków) lub przebywanie w strefach bezpośredniego zagrożenia - w pobliżu pracujących ciągników, kombajnów, innych maszyn (646).

   

  Przegląd sprzętu rolniczego i maszyn w zakresie spełniania wymagań bhp podczas wizytowania gospodarstw rolniczych
  	Odsetek sprzętu rolniczego i maszyn (części maszyn), w którym stwierdzono uchybienia w zakresie bhp 2007 r.                                2006 r.                          2005 r.
  Ciągniki	47	43	51
  Przyczepy	48	47	53
  Kombajny zbożowe	65	65	64
  Inne maszyny	44	50	52
  Wały przegubowo-teleskopowe	54	64	71

   

  
  Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi różnorodne działania prewencyjne oraz edukacyjno-promocyjne, adresowane do rolników i ich rodzin, mające na celu upowszechnienie zasad bezpiecznej pracy w rolnictwie.
   

  

  W 2007 roku pracownicy PIP przeprowadzili również wykłady dla uczniów szkół rolniczych (o 22% więcej niż w roku 2006) i pogadanki dla dzieci szkół wiejskich (o 14% mniej niż w roku 2006). Z pomocą nauczycieli szkół podstawowych i gimnazjów, którzy z pełnym zrozumieniem rangi problematyki bhp na wsi wspierają i udzielają praktycznej pomocy przedstawicielom PIP, spotkali się z ponad 40 tys. młodzieży i dzieci. Kontakty z młodym pokoleniem społeczności wiejskiej są wciąż jednym z najistotniejszych elementów akcji edukacyjno-promocyjnej inspekcji na rzecz ochrony pracy w rolnictwie. Są to działania o charakterze długofalowym, skutkujące efektami w przyszłości.

  Ważną i sprawdzoną formą przedsięwzięć informacyjno – edukacyjnych adresowanych do rolników są organizowane i przeprowadzane przez inspektorów pracy szkolenia. Swoim zakresem objęły one w 2007 roku głównie problematykę zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy podczas produkcji rolnej i zwierzęcej. Podstawowe problemy, które omówiono to: stosowanie środków ochrony osobistej podczas prowadzenia prac z użyciem środków ochrony roślin, właściwe zachowania podczas prowadzenia prac transportowych oraz bezpieczeństwo dzieci w gospodarstwach rolnych, zarówno podczas pomagania w gospodarstwie, jak i w trakcie przebywania bez opieki dorosłych. Poruszano również kwestie związane ze zdrowiem, a dotyczące np. zabezpieczania i usuwania azbestu z gospodarstw oraz przeciwdziałania chorobom zawodowym, w szczególności dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym, które w środowisku rolniczym są niemal powszechne. W ubiegłym roku dzięki zaangażowaniu sołtysów w realizację spotkań z rolnikami oraz rozszerzeniu współpracy z partnerami społecznymi na poziomie regionalnym w ramach Powiatowych Komisji ds. BHP w Rolnictwie możliwe było zgromadzenie znacznie większej liczby chętnych rolników do uczestniczenia w szkoleniach.

   

  Działania edukacyjne i promocyjne	lata
  	2007	2006	2005
  Szkolenia bhp dla rolników - uczestnicy szkoleń	454 14,5 tys.	404 11,4 tys.	449 13,8 tys.
  Szkolenia u rolników prowadzących praktyczną naukę zawodu - uczestnicy szkoleń	43   943	34   757	30   318
  Wykłady w szkołach o profilu rolniczym - uczestnicy wykładów	272 10,3 tys.	232 8,4 tys.	290 9,4 tys.
  Prelekcje wśród dzieci szkół podstawowych i gimnazjów - uczniowie – słuchacze prelekcji	1103   40 tys.	1001   46,5 tys.	988   45,3 tys.
  Konkursy o tematyce bhp dla rolników - uczestnicy	104 4,4 tys.	95 4,3 tys.	118 5,2 tys.
  Olimpiady i konkursy nt. wiedzy o bhp wśród młodzieży i dzieci wiejskich - uczestnicy	289   32,5 tys.	213   28,6 tys.	214   23,5 tys.
  Konkursy plastyczne dla dzieci wiejskich - uczestnicy	183 16,8 tys.	142 19,8 tys.	138 20,4 tys.
  Punkty informacyjno-doradcze na masowych imprezach rolniczych (np. targi) - zwiedzający punkty na imprezach masowych	152 53 tys.	228 121 tys.	332 120 tys.

   

  Szkolenia dla rolników obejmowały takie zagadnienia jak: stosowanie środków ochrony osobistej podczas prowadzenia prac z użyciem środków ochrony roślin, właściwe zachowania w trakcie prowadzenia prac transportowych, bezpieczeństwo dzieci w gospodarstwach rolnych. Omawiano kwestie związane z zabezpieczaniem i usuwaniem azbestu z gospodarstw oraz przeciwdziałaniem chorobom zawodowym, a w szczególności dolegliwościom mięśniowo-szkieletowym, które w środowisku rolniczym są niemal powszechne.

  Partnerami PIP w działaniach na rzecz edukacji środowiska wiejskiego są sołtysi, księża, nauczyciele wiejscy, kierownictwo szkół wiejskich i rolniczych, KRUS, ZHP, ochotnicza straż pożarna, izby rolnicze, powiatowe komisje ds. BHP w rolnictwie.

  Wskaźnik wypadkowości w rolnictwie indywidualnym w roku 2007 wyniósł 11,6 wypadków na 1000 ubezpieczonych.

   

  

  Wzorem lat ubiegłych, Państwowa Inspekcja Pracy propagowała idee bezpiecznej pracy i przebywania na wsi także poprzez wydawanie broszur i ulotek. Inspektorzy pracy przekazywali je podczas wizytacji, szkoleń, spotkań w Urzędach Gmin i na parafiach wiejskich.

   

  Wypadki w rolnictwie indywidualnym
  
  2006 r. 32.564, w tym 123 wypadki śmiertelne
  2007 r. 29.363, w tym 94 wypadki śmiertelne
  2008 r. (I kwartał) 6.853, w tym 28 śmiertelnych
  
  Najwyższa wypadkowość w 2007 r.
  
  woj. warmińsko-mazurskie 16,7 wypadków na 1000 ubezpieczonych
  woj. kujawsko-pomorskie 15,1 wypadków na 1000 ubezpieczonych
  woj. lubelskie 15,0 wypadków na 1000 ubezpieczonych
  
  Najwyższa liczba wypadków śmiertelnych
  
  2007 r. I kwartał 2008 r.
  woj. mazowieckie 19 woj. lubelskie 9
  woj. lubelskie 14 woj. wielkopolskie 5
  woj. łódzkie 10 woj. mazowieckie 4
  
  Najwyższa liczba wypadków - I kwartał 2008 r.
  
  woj. lubelskie 965 woj. mazowieckie 828 woj. wielkopolskie 727
  Najmniej wypadków odnotowano w woj. lubuskim – 61 i zachodniopomorskim – 99.
  W porównaniu z I kwartałem 2007 – spadek liczby zgłoszonych wypadków o 5,9%.