– Konsekwentne, ukierunkowane i planowe działania kontrolne Państwowej Inspekcji Pracy spowodowały, że tragiczny bilans wypadków śmiertelnych w budownictwie w ostatnich latach został zredukowany o połowę. To wciąż o wiele za dużo, ale naszym działaniom przyświeca „Wizja Zero” wypadków przy pracy – powiedział Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.
Statystyka wypadków śmiertelnych i ciężkich zbadanych przez Państwową Inspekcję Pracy w latach 2020-2025 stanowi podstawę oceny skali najpoważniejszych zagrożeń w środowisku pracy. Dane te obejmują wyłącznie zdarzenia, które zostały formalnie zgłoszone i poddane kontroli, co wynika z ustawowego obowiązku. Dzięki temu statystyki te odzwierciedlają rzeczywistą liczbę najpoważniejszych zdarzeń wypadkowych.
Wypadki przy pracy w latach 2020-2025 w całej gospodarce narodowej
Liczba poszkodowanych w wypadkach przy pracy i wypadków przy pracy zbadanych przez inspektorów pracy w latach 2020-2025 we wszystkich sektorach gospodarki narodowej.
Wypadki przy pracy według branż
– Z naszych statystyk wynika, że budownictwo pozostaje branżą o najwyższym poziomie ryzyka wypadków śmiertelnych – skomentował Marcin Stanecki.
Drugą sekcją o największej liczbie poszkodowanych śmiertelnie było przetwórstwo przemysłowe. Do trzeciej grupy najczęściej należały sekcja transport i gospodarka magazynowa, w której zagrożenia związane z ruchem pojazdów, pracą kierowców oraz obsługą magazynów generowały wysoki poziom ryzyka.
Analiza powypadkowa
– Dane Państwowej Inspekcji Pracy z poprzednich lat ukazują bardzo niepokojący trend: postępowanie powypadkowe, które z założenia powinno być fundamentem profilaktyki, w wielu firmach stało się pustym formularzem – alarmuje Główny Inspektor Pracy.
Największym problemem, odnotowywanym w ponad 1100 przypadkach rocznie, jest niepełne ustalenie przyczyn wypadku. Zespoły powypadkowe koncentrują się na opisie samego mechanizmu zdarzenia, czyli – co się stało, ale całkowicie ignorują odpowiedź na pytanie – dlaczego? Pomijane są przyczyny źródłowe: brak nadzoru, błędy w organizacji pracy czy oszczędności na zabezpieczeniach.
– Szczególnie rażące są sytuacje, w których pracodawca przedstawia wersję wydarzeń sprzeczną z ustaleniami inspektora. Takich spraw mamy rocznie około 750. To nie są różnice w interpretacji, to często próby manipulacji faktami – konkluduje szef Inspekcji Pracy.
Kolejnym negatywnym zjawiskiem jest opóźnianie dochodzenia. Średnio w 400 przypadkach rocznie pracodawcy zwlekają z podjęciem działań, co prowadzi do zatarcia śladów, zmiany ustawienia maszyn, usunięcia nieprawidłowości.
– Musimy też otwarcie powiedzieć o próbach przerzucania winy na ofiary wypadków. Choć dotyczy to około 100 przypadków rocznie, to są to sytuacje, w których bez dowodów, bez analizy technicznej, zespoły powypadkowe wpisują do protokołów „rażące niedbalstwo pracownika”. Robią to, by zdjąć odpowiedzialność z organizacji – podsumował Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.
Siła zmiany
Dowodem na to, że konsekwentne, planowe działania kontrolne mają realną moc zmieniania rzeczywistości, jest Trzyletnia „Strategia kontroli i prewencji dla sektora budowlanego”, realizowana w latach 2022-2024. Stała się ona jednym z najważniejszych przedsięwzięć w historii Państwowej Inspekcji Pracy.
Alarmujące statystyki stały się impulsem do wdrożenia bezprecedensowego programu obejmującego ponad 21 tysięcy kontroli na małych i średnich budowach w Polsce.
– Statystyki mówią same za siebie. Liczba śmiertelnych wypadków przy pracy w budownictwie zaczęła systematycznie spadać. W 2021 roku na placach budów w całej Polsce zginęło 120 osób, a trzy lata później 67. To wciąż o 67 osób za dużo, ale ten niemal 50-procentowy spadek w ciągu trzech lat pokazuje, że nie jesteśmy bezsilni wobec ryzyk występujących w tej branży – mówi Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.
Zestawienie „Wypadki przy pracy w latach 2020-2025 – analiza trendów zdarzeń w świetle kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz rekomendacje działań prewencyjnych” Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki omówił podczas posiedzenia sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej.