Skargi na nieprawidłowe zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną napływają do Państwowej Inspekcji Pracy zarówno od osób pracujących w mniejszych firmach, jak i w dużych podmiotach. Nie można też wskazać jednoznacznie żadnej branży ani sektora gospodarki, której dotyczy przeważająca liczba tych skarg.
Państwowa Inspekcja Pracy podsumowała działania w zakresie stosowania obowiązujących od 8 lipca 2026 r. przepisów, które wprowadziły nowe narzędzia w zakresie możliwości badania i przekształcania umów cywilnoprawnych zawartych w warunkach, w których właściwa jest umowa o pracę.
W okresie od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. do Państwowej Inspekcji Pracy wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego wyboru cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Od 1 stycznia bieżącego roku tych skarg jest już 1794 (w analogicznym okresie ubiegłego roku było ich 619). Zdecydowana większość skarg dotyczy nieprawidłowego zawarcia umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu.
Analiza wpływających do Inspekcji pracy skarg nie wskazuje, aby przeważały w jakiejś branży czy sektorze. Skargi dotyczą podmiotów z sektora prywatnego, jak i publicznego, tak najmniejszych firm, jak i bardzo dużych podmiotów. Skarżący pracują zarówno w usługach, handlu, jak i na produkcji. Pojawiają się ponadto skargi dotyczące podmiotów leczniczych czy ogólnopolskich sieci gastronomicznych. Autorami skarg są również osoby wykonujące pracę platformową oraz zatrudnione w branży ochroniarskiej.
– Znaczna część wpływających skarg dotyczy zakończonych jeszcze przed 8 lipca okresów pracy, a to uniemożliwia zastosowanie nowych narzędzi przekwalifikowania umów cywilnoprawnych. Wiele z nich zawiera również istotne braki formalne. Możliwość ich dalszego procedowania będzie warunkowało usunięcie tych braków – wskazuje Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń.
Pomimo tych okoliczności w okresie od 8 lipca 2026 r. inspektorzy pracy podjęli już ponad 100 kontroli w zakresie przestrzegania zakazu zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, z których 35 zostało już zakończonych. Inspektorzy wydali 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w przypadkach, gdy zakwestionowali wybór cywilnoprawnej formy zatrudnienia. Na dzień przekazania informacji nie zaszły w tych sprawach okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji przez okręgowego inspektora pracy.
– Warto wskazać, że notujemy także pozytywne efekty reformy, polegające na dobrowolnym dokonywaniu przez pracodawców zmian nieprawidłowo wybranych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, bez stosowania środków prawnych przez inspektorów pracy – podkreśla Janusz Krasoń.
W okresie od 8 lipca do 6 sierpnia bieżącego roku w trakcie kontroli inspektorzy pracy powzięli informacje o 201 przypadkach zmiany funkcjonującej umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę jeszcze przed dokonaniem w tym zakresie szczegółowych ustaleń przez inspektora pracy i skierowaniem środków prawnych.
Do Państwowej Inspekcji Pracy napływają także wnioski o wydanie interpretacji indywidualnych dotyczących wyboru podstawy zatrudnienia. W okresie od 8 lipca 2026 r. Główny Inspektor Pracy wydał 7 decyzji w sprawie interpretacji indywidualnej. Tylko w 2 przypadkach uznał za prawidłowe stanowisko wnioskodawców, którzy opisane przez siebie stany faktyczne kwalifikowali jako stosunki cywilnoprawne. W 5 przypadkach Główny Inspektor Pracy zakwestionował stanowisko wnioskodawców, uznając – wbrew twierdzeniom stron – iż z opisanego stanu faktycznego wynika, że właściwym wyborem jest stosunek pracy.