Choć pracodawca nie będzie miał obowiązku wykonania polecenia inspektora pracy, to wydanie tego polecenia może stanowić najskuteczniejszy sposób zakończenia postępowania w sprawie przekształcenia umowy cywilnoprawnej w etat. Rolą inspektora będzie przekonanie kontrolowanego podmiotu, by zmienił kwestionowaną umowę w uzgodnieniu z zatrudnionym – podkreślił Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki
Podczas konferencji na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Główny Inspektor Pracy przedstawił kluczowe rozwiązania wchodzącej w życie 8 lipca 2026 r. ustawy reformującej Państwową Inspekcję Pracy. W wystąpieniu skoncentrował się na procedurze badania i przekształcania umów cywilnoprawnych.
Zgodnie z nowymi przepisami reformującymi Państwową Inspekcję Pracy przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę będzie przeprowadzane dwuetapowo. Jeżeli inspektor wykryje nieprawidłowości, najpierw wyda polecenie usunięcia naruszeń dotyczących funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub faktycznego świadczenia pracy za wynagrodzeniem w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę. Polecenie powinno być zrealizowane jeszcze w trakcie kontroli.
- W tym czasie inspektor jest do dyspozycji stron umowy, przedstawi swoje zastrzeżenia i wyjaśni, dlaczego zakwestionował umowę, na podstawie której świadczona jest praca. Mimo że dotychczas inspektorzy nie posiadali władczych środków w tym zakresie, wielokrotnie doprowadzali do przekształcenia umów cywilnoprawnych w etat. Uważam, że po zmianach wiele kontroli kontraktów cywilnoprawnych zakończy się na wydaniu polecenia i polubownym przekształceniu takiej umowy, bez potrzeby wydawania decyzji w tym zakresie – podkreślił Marcin Stanecki.
Jeżeli polecenie nie zostanie wykonane, inspektor będzie mógł złożyć wniosek do okręgowego inspektora pracy o wydanie decyzji przekształcającej nieprawidłowo zawartą umowę cywilnoprawną w umowę o pracę. Zarówno pracodawca, jak i pracownik będą mogli odwołać się od tej decyzji do sądu pracy, co wstrzyma jej wykonanie do momentu wydania orzeczenia, chyba że decyzji zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
- Mam nadzieję, że szeroka dyskusja na temat ograniczenia roli umów cywilnoprawnych w zatrudnieniu i nowych uprawnień inspektorów wyczuli przedsiębiorców i skłoni ich do samodzielnej weryfikacji stosowanych przez nich kontraktów. Mocno stawiamy na edukację i wsparcie zarówno zatrudnionych, jak i pracodawców. Nasze centra poradnictwa i materiały szkoleniowe są bezpłatne i łatwo dostępne. Wkrótce pojawi się lista kontrolna pozwalająca łatwo zweryfikować, czy umowa cywilnoprawna jest zawarta prawidłowo, czy powinna zostać zmieniona w umowę o pracę. Od 8 lipca pracodawcy będą mogli też występować do nas o wydanie wiążącej interpretacji dotyczącej kontraktu cywilnoprawnego, który budzi ich wątpliwości – podsumował Marcin Stanecki.
