Zgodnie z art. 35 Karty Nauczyciela, w szczególnych przypadkach wynikających z potrzeb szkoły nauczyciel może zostać zobowiązany do pracy w godzinach ponadwymiarowych, zgodnie z posiadaną specjalnością. Liczba tych godzin nie może co do zasady przekraczać 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Przydzielenie większej liczby godzin ponadwymiarowych jest możliwe wyłącznie za zgodą nauczyciela i nie może przekroczyć 1/2 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. W przypadku nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz nauczycieli praktycznej nauki zawodu, za ich zgodą, dopuszczalne jest przydzielenie godzin ponadwymiarowych w wyższym wymiarze.
Przez godzinę ponadwymiarową rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowaną ponad tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin.
Co do zasady wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje wyłącznie za godziny faktycznie zrealizowane. Samo przydzielenie godzin ponadwymiarowych nie jest wystarczające do nabycia prawa do wynagrodzenia, jeżeli zajęcia te nie odbyły się.
Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe także wówczas, gdy niezrealizowanie przydzielonych zajęć nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, a nauczyciel pozostawał w gotowości do ich realizacji. W takiej sytuacji nauczycielowi mogą zostać powierzone w zaplanowanym czasie inne zajęcia lub czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, w tym zajęcia opiekuńcze lub wychowawcze, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela.
Podsumowując, nauczycielowi co do zasady przysługuje wynagrodzenie wyłącznie za godziny ponadwymiarowe, które zostały faktycznie zrealizowane, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, gdy brak realizacji zajęć nie wynikał z przyczyn leżących po stronie nauczyciela.