1.
Zwolnienie od pracy w związku z obowiązkiem stawienia się pracownika przed organem administracji publicznej zostało wymienione w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Zgodnie z § 6 pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, sądu, prokuratury, policji albo organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia.
Pracownik powinien przedstawić pracodawcy wezwanie do osobistego stawiennictwa przed organem. Za tę nieobecność pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie od pracodawcy, jednak pracownik ma prawo do rekompensaty pieniężnej od organu, który go wezwał. Pracodawca wystawia pracownikowi zaświadczenie ze wskazaniem wysokości utraconego wynagrodzenia, jeśli przepisy wewnątrzzakładowe nie przewidują zachowania prawa do wynagrodzenia.
W piśmie Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z dnia 21 lipca 2009 r. (GPP-110-4560-46/09/PE/RP), wskazano iż to pracodawca dokonuje obliczenia utraconego wynagrodzenia pracownika, który został wezwany przez sąd w charakterze świadka oraz sposób, w jaki jest zobowiązany to zrobić. Pracodawca w tym celu powinien sprawdzić art. 86 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W art. 86 pkt 1 zaznaczono, że świadkowi przysługuje zwrot zarobku lub dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu; w pkt 2 wskazano natomiast, jak obliczyć wysokość utraconego zarobku – wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód za każdy dzień udziału w czynnościach sądowych przyznaje się świadkowi w wysokości jego przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W przypadku świadka pozostającego w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Pracownik jako świadek powinien należycie wykazać utratę zarobku lub dochodu oraz ich wysokość (art. 86 pkt 4).
Art. 86 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wskazuje górną granicę należności dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe – górną granicę należności, o których mowa w ust. 2, stanowi równowartość 4,6 % kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa. W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po dniu 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, podstawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wysokości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego.
W piśmie Głównego Inspektoratu Pracy wskazano również co w sytuacji, gdy pracownik wynagradzany jest według stałych i zmiennych lub jedynie według zmiennych składników wynagrodzenia. Składniki zmienne są naliczane z okresu trzech miesięcy poprzedzających dzień zwolnienia od pracy, a stałe wynagrodzenie – podobnie jak przy wynagrodzeniu urlopowym, przyjmujemy w wysokości obowiązującej w dniu zwolnienia od pracy.
Należy jednocześnie podkreślić, że rekompensata utraconego zarobku od sądu nie przysługuje pracownikowi, który zjawia się na rozprawie w charakterze strony postępowania sądowego, a nie świadka. W takiej sytuacji może on jednak domagać się rekompensaty tylko wtedy, gdy wygra sprawę, a utracony zarobek oraz pozostałe koszty zwróci pracownikowi przegrana strona sporu sądowego.