|
|
O kontroli legalności zatrudnienia na forum Rady Ochrony Pracy Problematyka kontroli legalności zatrudnienia, w tym cudzoziemców w Polsce była omawiana 17 lutego br. w siedzibie Sejmu na posiedzeniu Rady Ochrony Pracy. Zadanie to od ponad półtora roku realizuje Państwowa Inspekcja Pracy. Raport o osiągniętych przez nią efektach, doświadczeniach i wnioskach z takich kontroli na tle doświadczeń innych państw Unii Europejskiej przedstawił główny inspektor pracy Tadeusz Jan Zając. Obradom rady przewodniczyła poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka.
Szef inspekcji pracy przypomniał, że kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców należy do obowiązków Państwowej Inspekcji Pracy od 1 lipca 2007 r. na mocy ustawy o PIP z 13 kwietnia 2007 r. Jest to jedno z wielu nowych zadań sukcesywnie nakładanych na urząd przez ustawodawcę od czasu uchwalenia pierwszej ustawy o PIP w 1981 r. Jak stwierdził Tadeusz Jan Zając, w przypadku powierzenia inspekcjom pracy innych zadań należy zawsze mieć na uwadze konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy, które wskazują, że zadania dodatkowe nie powinny przeszkadzać inspektorom pracy w wykonywaniu podstawowych obowiązków ani też szkodzić uprawnieniom inspektorów i ich bezstronności. Dodał, że ustawodawca wyposażył inspekcję pracy w ograniczone środki prawne, jakie winna stosować w razie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Powierzone PIP zadania w zakresie kontroli legalności zatrudnienia należą ponadto do innej gałęzi prawa aniżeli prawo pracy. Wspomniana ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest bowiem unormowaniem z dziedziny prawa administracyjnego. Efektywne realizowanie zadań wynikających z tej ustawy wymaga więc nie tylko innego zakresu szkolenia osób sprawujących kontrolę, ale i innej metodyki działań kontrolnych czy partnerstwa, a także – co najważniejsze – innego usytuowania tej kontroli, jeżeli jej efekty mają być porównywalne z uzyskiwanymi w innych państwach.
Szef PIP poinformował, że w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. inspektorzy pracy przeprowadzili łącznie ponad 37,7 tys. kontroli, podczas których badano zagadnienia legalności zatrudnienia. Kontrolami objęto ponad 36 tys. zakładów, w których świadczyło pracę 2,4 mln osób. Nieprawidłowości w zakresie legalności zatrudnienia oraz przestrzegania przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdzono w więcej niż połowie skontrolowanych podmiotów. 2,6 tys. kontroli dotyczyło legalności zatrudnienia i wykonywania pracy przez cudzoziemców. Kontrolom tym poddano 2,4 tys. firm, w których wykonywało pracę prawie 11,4 tys. cudzoziemców. Naruszenia przepisów stwierdzono w co trzecim podmiocie poddanym kontroli. Najczęściej spotykanym uchybieniem był brak wymaganego zezwolenia na pracę. W Niemczech kontrola legalności zatrudnienia funkcjonuje w ramach administracji celnej – pod nazwą kontrola finansowa nielegalnego zatrudnienia (FKS), na podstawie ustawy o zwalczaniu nielegalnego zatrudnienia. Administracja ta podlega ministrowi finansów. Z kolei cechą charakterystyczną francuskiego systemu kontroli legalności zatrudnienia są międzyministerialne struktury do walki z pracą nielegalną. System ten, z uwagi na skalę oszustw względem finansów publicznych, jest stale modyfikowany i usprawniany. Przywołując te przykłady Tadeusz Jan Zając podkreślił, że przekazanie Państwowej Inspekcji Pracy kontroli legalności zatrudnienia, mimo doprowadzenia do poprawy jakości kontroli, nie zapewnia, w porównaniu z innymi państwami UE, oczekiwanego ograniczenia strat budżetu państwa z tytułu istnienia szarej strefy. Biorąc pod uwagę zdecydowanie większe możliwości dochodzeniowo–śledcze, kompetencje i przygotowanie funkcjonariuszy Straży Granicznej do prowadzenia monitoringu pracy nielegalnej, winni oni stać się głównym i wiodącym organem kontroli legalności zatrudnienia w Polsce.
W dyskusji członkowie Rady Ochrony Pracy z uznaniem odnieśli się do półtorarocznych dokonań Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie kontroli legalności zatrudnienia. Dominowały opinie, że decyzja ustawodawcy przekazania kontroli legalności zatrudnienia w gestię inspekcji pracy była słuszna i nie ma „na dziś” sensu kolejny raz oddawanie tych uprawnień w inne ręce. Większość mówców była jednak zgodna, iż należy poprawić obecne przepisy, dając inspekcji doskonalsze instrumenty prawnego oddziaływania. Opowiedziano się za wydzieleniem w strukturze PIP odrębnego pionu tworzonego przez specjalistów zajmujących się tylko problematyką kontroli legalności zatrudnienia. Niezbędna wydaje się być również ścisła współpraca inspekcji ze służbami mundurowymi: policją, Strażą Graniczną, służbą celną oraz nadanie jej uprawnień organu koordynującego działania tych służb w walce z szarą strefą.
W posiedzeniu uczestniczyli zastępcy głównego inspektora pracy:
Anna Tomczyk i dr Marian Liwo,
dyrektor Departamentu Legalności Zatrudnienia Głównego Inspektoratu
Pracy Jarosław Leśniewski oraz dyrektor Gabinetu
GIP Małgorzata Kwiatkowska. |
Wiadomości | Prewencja | Okręgowe Inspektoraty Pracy | Informacje dla pracowników obcokrajowców | Kontakt | Linki | BIP |
Strona zoptymalizowana do IE 8.0 | © Państwowa Inspekcja Pracy 2010