|
I.
Charakter prawny stosunku pracy
Zgodnie z art. 22 § 1 kp przez
nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy
określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w
miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do
zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
II. Stosunek pracy a umowy cywilnoprawne
Umowa o wykonanie pracy
nieodpowiadająca wyżej wymienionym właściwościom nie powoduje powstania
stosunku pracy, nawet jeżeli ta spełnia niektóre z wyżej wymienionych
warunków. Gdy jednak w zawartej umowie występują z równym nasileniem cechy
umowy o pracę i innej umowy (np. umowy zlecenia), wówczas rozstrzygająca o
typie umowy jest wola stron.
a. Umowa o dzieło
Jeżeli przedmiotem umowy jest
wykonanie określonego utworu, między stronami powstaje stosunek prawny
oparty na umowie o dzieło (art. 627 i n. kc). Jest to tzw. umowa
rezultatu – zamawiający dzieło zasadniczo nie ponosi ryzyka związanego z
jego wykonywaniem.
b. Umowa zlecenia
Stosunek pracy różni się też
od umowy zlecenia, z której wynika obowiązek dokonania określonej
czynności prawnej lub świadczenia innych usług, w warunkach braku
podporządkowania zleceniobiorcy kierownictwu dającemu zlecenie.
Czynności i usługi nie muszą być wykonywane osobiście przez
przyjmującego zlecenie.
c. Umowa agencji
Stosunek pracy nie powstaje
także na podstawie umowy agencji, która zobowiązuje agenta do stałego
pośredniczenia przy zawieraniu umów oznaczonego rodzaju na rzecz
zleceniodawcy lub do zawierania w jego imieniu takich umów (art. 758 i
n. kc) W tym stosunku nie występuje podporządkowanie agenta kierownictwu
zleceniodawcy charakterystyczne dla stosunku pracy.
III. Test na stosunek pracy
1. Zgodnie z art. 22 § 1 kp przez nawiązanie stosunku pracy pracownik
zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy
i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez
pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Cechy stosunku pracy:
• podporządkowanie
pracownika kierownictwu pracodawcy,
• odpłatność wykonywanej pracy,
• praca wykonywana osobiście przez pracownika,
• praca powtarzana w codziennych lub dłuższych odstępach czasu,
• praca wykonywana na „ryzyko” pracodawcy,
• praca wykonywana w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.
Umowa o wykonanie pracy
nieposiadająca wyżej wymienionych cech nie powoduje powstania stosunku
pracy, nawet jeżeli spełnia niektóre z wyżej wymienionych warunków. Gdy
jednak w zawartej umowie występują z równym nasileniem cechy umowy o pracę i
innej umowy (np. umowy zlecenia), wówczas rozstrzygająca o typie umowy jest
wola stron.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
1. W wyroku z dnia
22 grudnia 1998 r. (I PKN 517/98, OSNAP – wkł., 1999, z. 7, poz. 4) SN
uznał, że wykonywanie zleconych czynności (montaż kabli antenowych) pod
nadzorem kierownika budowy nie oznacza świadczenia pracy w ramach
podporządkowania pracowniczego, jeżeli zlecający pracę nie określił
zakresu obowiązków każdego z członków zespołu montażowego i ich
indywidualnego wynagrodzenia oraz miejsca i czasu realizacji
powierzonego zadania.
2. W wyroku z 4
grudnia 1997 r. (I PKN 394/97, OSNAP 1998, z. 20, poz. 595) Sąd
Najwyższy stwierdził, że przepis art. 22 § 11 kp nie ma zastosowania,
gdy w łączącym strony stosunku prawnym brak podstawowych elementów
charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie
czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe.
3. Zgodnie z
wyrokiem Sądu Najwyższego z 28 października 1998 r. (I PKN 416/98, OSN
Zb. Urz. 1999, Nr 24, poz. 775), brak bezwzględnego obowiązku
świadczenia pracy wyklucza możliwość zakwalifikowania stosunku prawnego
jako stosunku pracy.
Ustalenie stosunku pracy
W dniu 1 lutego br zacząłem pracę w Przedsiębiorstwie Produkcyjnym ”Sokland”.
Prezes Firmy ustalił ze mną, jakie będą moje obowiązki - że będę sortować
warzywa i owoce w hali produkcyjnej, następnie je ciąć w hali i wrzucać do
odpowiednich pojemników według ich grubości. Moim bezpośrednim przełożonym
jest kierownik, który zleca mi wykonywanie konkretnych prac. Przyjeżdżam do
pracy z kolegami z tej samej miejscowości na pierwszą zmianę rozpoczynającą
się o godz. 600 i podpisuję listy obecności. Pracuję do godziny 14.00. Co
miesiąc otrzymuję wynagrodzenie w wysokości 1000,00 złotych. Mój problem
polega na tym, że do chwili obecnej nie otrzymałem umowy na piśmie. W
związku z tym mam pytanie do Inspekcji czy jestem pracownikiem?
Od 8 lat pracuję w jednej firmie. Mam stała umowę. W ubiegłym tygodniu szef
wręczył mi na piśmie wypowiedzenie umowy podając jako przyczynę utratę
zaufania w związku ze zdarzeniem, jakie miało miejsce kilka tygodni temu.
Czy mógł to zrobić? Czy jest sens, żebym odwoływała do sądu?
Warunkiem podjęcia pracy było zarejestrowanie działalności gospodarczej, ale
faktycznie, choć umowa nazywa się umową o współpracę, pracuję na rzecz
pracodawcy w stałych godzinach pracy i w biurze firmy, wykonuję także
polecenia kierownika biura. W czasie trwania umowy korzystałam również z
urlopu wypoczynkowego, za który otrzymałam wynagrodzenie w wysokości
odpowiadającej wynagrodzeniu określonemu w umowie. Z realizacji swoich zadań
sporządzałam raporty. Czy wykonywanie pracy w takich warunkach na podstawie
umowy o współpracę można uznać za stosunek pracy i jakie kroki należałoby
podjąć, aby ustalić, że była to faktycznie umowa o pracę?
Czy osobie pracującej na podstawie umowy
zlecenia już prawie 2 lata przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego?
Zlecenie wykonywane jest codziennie przez ponad 8 godzin, stale w tym samym
miejscu, zleceniodawca wyznacza zadania do wykonania i nie ma możliwości,
aby w razie nieobecności zleceniobiorcy zastąpiła go inna osoba?
Czy niepotwierdzenie umowy o prace w formie
pisemnej powoduje jej nieważność? Czy pracownik może przed sądem pracy
powołać na świadków koleżanki i kolegów z pracy, którzy potwierdzą fakt
wykonywania pracy? Czy pracodawca, który tak postępuje łamie prawo? Co
powinien zrobić pracownik?
<<< wstecz |
