Kampania "Ryzyko zawodowe w górnictwie" IV - XII 2009 r.

Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy prowadzi, we współpracy z Wyższym Urzędem Górniczym, Ogólnopolską kampanię społeczną "Ryzyko zawodowe w górnictwie", w ramach Europejskiej Kampanii na rzecz Oceny Ryzyka Zawodowego 2008 - 2009). Honorowy patronat nad tym wydarzeniem objął Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.

Górnictwo, obok budownictwa, rolnictwa i przetwórstwa przemysłowego, jest sektorem gospodarki charakteryzującym się największymi wskaźnikami wypadkowymi - w pierwszej połowie 2008 r. wskaźnik częstotliwości wypadków przy pracy w górnictwie wyniósł 7,46 (liczba poszkodowanych na tysiąc pracujących) i był najwyższy w skali całej gospodarki (dla całej gospodarki wskaźnik ten wynosił 3,88). W opracowaniu (mającym charakter materiału wstępnego) "Stan bezpieczeństwa i higieny pracy w górnictwie 2008 r." (Katowice 2009) WUG podaje, że w 2008 r. wydarzyło się w górnictwie 3337 wypadków przy pracy. Oznacza to poziom zbliżony do poziomu wypadków w roku 2007, z tym, że w roku 2008 doszło do wzrostu liczby wypadków śmiertelnych i ciężkich.

Jedną z najważniejszych przyczyn wypadków przy pracy w górnictwie jest, poza błędnymi zachowaniami ludzkimi i awariami technicznymi, brak przewidywania możliwości wystąpienia wypadków i nieprzeprowadzanie stałej, systematycznej oceny ryzyka.

Ocena ryzyka zawodowego w górnictwie nie powinna być traktowana jako działanie jednorazowe, ale jako stały element kształtowania i poprawy warunków pracy, będący integralnym składnikiem systemu zarządzania przedsiębiorstwem.

Adresatem kampanii są pracodawcy i pracownicy przedsiębiorstw górniczych, związki zawodowe, społeczni inspektorzy pracy, instytucje zajmujące się bezpieczeństwem i higieną pracy, specjaliści w dziedzinie bhp, firmy szkoleniowe, uczelnie i szkoły górnicze oraz instytucje zajmujące się nadzorem i kontrolą w tym sektorze.

Celem kampanii jest pomoc pracodawcom i pracownikom przedsiębiorstw górniczych w kształtowaniu bezpieczniejszego i zdrowszego środowiska pracy poprzez zmianę ich podejścia do problematyki oceny ryzyka zawodowego w miejscu pracy i przekonanie adresatów kampanii, że systematyczna analiza i ocena ryzyka zawodowego to najefektywniejszy sposób eliminowania zagrożeń zawodowych i kontrolowania poziomu ryzyka.

Inauguracja kampanii nastąpiła na XI Konferencji "Problemy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w polskim górnictwie", która odbyła się w Kocierzy w dniach 21-22 kwietnia br. W konferencji uczestniczyło ponad 170 osób - przedstawicieli zakładów górniczych górnictwa podziemnego, odkrywkowego i otworowego, w tym prezesów i wiceprezesów spółek węglowych, kierowników ruchu zakładów górniczych oraz rzeczoznawców ds. ruchu zakładów górniczych, producentów maszyn górniczych, przedstawicieli wyższych uczelni, jednostek naukowo-badawczych i organów nadzoru górniczego.

Konferencja trwała dwa dni i była podzielona na sześć sesji tematycznych. Przedstawiono strategię Unii Europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2013, a następnie informację na temat przedmiotowej kampanii. Mówiono też o ocenie stanu bezpieczeństwa w górnictwie w 2008 r., ryzyku chorób zawodowych w górnictwie, ratownictwie górniczym w górnictwie nafty i gazu oraz działaniach pracodawców w zakresie prewencji wypadkowej. Nie zabrakło także tematu oceny wpływu czynnika ludzkiego na wypadkowość w kopalniach węgla kamiennego (artykuł na ten temat zostanie opublikowany w maju br. w "Bezpieczeństwie Pracy").

3 czerwca br. miała miejsce kolejna konferencja "Ryzyko zawodowe w górnictwie", której gospodarzem był Katowicki Holding Węglowy S.A. i która odbyła się na terenie KWK "Wujek" S.A. W konferencji uczestniczyli głównie społeczni inspektorzy pracy. Jej program obejmował, poza aktualną informacją na temat przebiegu kampanii, takie zagadnienia jak: ocena stanu bezpieczeństwa w polskim górnictwie w 2008 r., przyczyny wypadków przy pracy w górnictwie, ryzyko chorób zawodowych w górnictwie, kultura bezpieczeństwa pracy w górnictwie, ergonomiczne czynniki ryzyka w zawodzie górnika, zasady użytkowania maszyn w zakładach górniczych oraz zagrożenia biologiczne w górnictwie.

W ramach kampanii zaplanowano dalsze konferencje i seminaria oraz kilka konkursów: fotograficzny (na temat ryzykownych zachowań), wiedzy z zakresu prawa pracy i bhp dla uczniów klas górniczych ze szkół zawodowych i konkurs na plakat kampanii (przedsięwzięcie własne KHW S.A.). Celem konkursu fotograficznego będzie popularyzacja problematyki bezpiecznych zachowań, a przede wszystkim uwrażliwienie jego uczestników na występujące w otoczeniu potencjalne zagrożenia.

Na potrzeby kampanii utworzono specjalną stronę internetową, na której zamieszczane są publikacje na jej temat i materiały z zakresu ryzyka zawodowego w górnictwie:      www.ciop.pl/kampania_gornictwo

Planowane są także publikacje w mediach.

Do udziału w kampanii zaproszone są wszystkie instytucje i przedsiębiorstwa, które zajmują się problematyką oceny ryzyka zawodowego i których zagadnienie to dotyczy. Udział w kampanii jest możliwy poprzez: promowanie kampanii i powstających w jej ramach materiałów (zamieszczanie banera internetowego kampanii na firmowych witrynach internetowych i rozpowszechnianie materiałów dotyczących kampanii), organizowanie własnych przedsięwzięć (seminariów lub szkoleń nt ryzyka zawodowego oraz konkursów promujących ocenę ryzyka), upowszechnianie dobrych praktyk z zakresu oceny ryzyka oraz inne autorskie przedsięwzięcia promujące przesłanie kampanii.

Państwowa Inspekcja Pracy również włączyła się w realizację kampanii. W programie wspomnianej wyżej konferencji "Ryzyko zawodowe w górnictwie" uwzględniono wystąpienie przedstawiciela Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach na temat wypadków przy pracy w górnictwie (na konferencji reprezentowany był także Wyższy Urząd Górniczy, Politechnika Poznańska, Urząd Dozoru Technicznego i oczywiście CIOP-PIB). W innych organizowanych w ramach kampanii przedsięwzięciach również uczestniczyć będą przedstawiciele PIP.

Na seminarium podsumowującym działania podjęte w ramach kampanii przez KHW S.A., które odbyło się w dniach 15-16 października 2009 r. w Rabce, ogłoszono wyniki wyżej wspomnianego konkursu na plakat poświęcony tematyce kampanii (dla społecznych inspektorów pracy).

Laureatem konkursu został Kazimierz Strojecki, reprezentujący KHW KWK "Wujek" S.A., drugie miejsce zajął Waldemar Lembowicz z KHW KWK "Mysłowice Wesoła" S.A. Nagrodzone prace były prezentowane podczas seminarium (na końcu niniejszej relacji zamieszczono zwycięski plakat).

W seminarium uczestniczyli zakładowi społeczni inspektorzy pracy i pracownicy działów bhp kopalń należących do KHW S.A., a także przedstawiciele: Centralnego Instytutu Ochrony Pracy-Państwowego Instytutu Badawczego, Wyższego Urzędu Górniczego i Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach. W programie seminarium znalazło się omówienie stanu bezpieczeństwa w kopalniach Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. oraz omówienie i podsumowanie wszystkich  dotychczasowych działań Holdingu podjętych w ramach kampanii. Przedstawiono również metody monitorowania zagrożeń i nieprawidłowości w organizacji pracy, a także analizę okoliczności powstawania wypadków przy pracy. Omówiono też zagadnienia związane z kształtowaniem kultury bezpieczeństwa, realizowane przez urzędy górnicze oraz dotyczące wypadków przy pracy spowodowanych przez tzw. "czynnik ludzki".

Na zakończenie warto wspomnieć, że KWK "Wujek", na terenie której odbyła się czerwcowa konferencja "Ryzyko zawodowe w górnictwie", ma w zakresie oceny ryzyka zawodowego w górnictwie szczególne osiągnięcia. W roku ubiegłym zajęła bowiem pierwsze miejsce w polskiej edycji Konkursu Dobrych Praktyk, zorganizowanego w ramach ww. Europejskiej Kampanii na rzecz Oceny Ryzyka Zawodowego 2008 - 2009. Temat rozwiązania zgłoszonego przez kopalnię do konkursu brzmiał: "Ocena ryzyka zawodowego zagrożeń naturalnych jako element procesu oceny ryzyka w KHW S.A. KWK "Wujek".

I miejsce Autor plakatu: Kazimierz Strojecki (KHW KWK "Wujek" S.A.