Czy czas poświęcony na przebranie się w odzież roboczą i inne czynności przygotowawcze powinien być wliczany do czasu pracy?

Zgodnie z art. 128 § 1 Kodeksu pracy, czasem pracy jest okres, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy, rozumiany jako gotowość do niezwłocznego podjęcia obowiązków w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę. Sąd Najwyższy w wyroku z 10 listopada 2009 r. (II PK 5/09) wskazał, że pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy, gdy może natychmiast rozpocząć wykonywanie pracy, a więc jest w pełni gotowy do podjęcia obowiązków.

W orzecznictwie i doktrynie funkcjonują dwa odmienne stanowiska dotyczące kwalifikacji czynności przygotowawczych. Pierwsze z nich, mniej powszechne, zakłada, że czynności przygotowawcze są integralnie związane z wykonywaniem obowiązków i dlatego powinny być zaliczane do czasu pracy. W tym duchu Sąd Najwyższy w postanowieniach z 11 lutego 2020 r. (I PK 24/19) oraz z 28 maja 2020 r. (I PK 73/19) podkreślił, że czynności niezbędne do podjęcia pracy, wykonywane w okresie pozostawania w dyspozycji pracodawcy, należy traktować jako faktyczne świadczenie pracy.

Drugie stanowisko, dominujące, wskazuje, że czas pracy rozpoczyna się dopiero z chwilą podjęcia czynności na stanowisku pracy. Sąd Najwyższy w wyroku z 10 listopada 2009 r. (II PK 51/09) wyjaśnił, że przebywanie na terenie zakładu pracy bez wykonywania obowiązków nie oznacza jeszcze świadczenia pracy, nawet jeżeli pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 22 sierpnia 2019 r. (I PK 96/18), zwracając uwagę, że ocena, czy czynności przygotowawcze są elementem czasu pracy, zależy od okoliczności faktycznych oraz uregulowań obowiązujących u danego pracodawcy. W tym kontekście Sąd Okręgowy w Gliwicach w wyroku z 1 marca 2018 r. (VIII Pa 187/17) wskazał na potrzebę jednoznacznego określenia w przepisach wewnętrznych pracodawcy, jakie czynności i w jakim zakresie są uznawane za część czasu pracy.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że kwestia wliczania czasu czynności przygotowawczych do czasu pracy powinna zostać wprost uregulowana w regulaminie pracy lub innym akcie wewnętrznym pracodawcy. W zależności od przyjętych rozwiązań, czas pracy może rozpoczynać się już w momencie potwierdzenia przybycia do zakładu pracy lub dopiero po pojawieniu się pracownika na stanowisku pracy. Brak jednoznacznych przepisów ustawowych powoduje, że to pracodawca powinien tę kwestię doprecyzować.