Państwowa Inspekcja Pracy

  • RSS
  • Wersja tekstowa
22.04.2021

Czy pracodawca zawsze wypłaci odprawę pośmiertną członkom rodziny zmarłego pracownika?

Odprawa pośmiertna przysługuje rodzinie zmarłego pracownika na zasadach określonych w art. 93  ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) – dalej k.p. Odprawa pośmiertna przysługuje  małżonkowi – bez spełnienia dodatkowych warunków oraz innym członkom rodziny spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W art. 65–74 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.). roszczenie o zapłatę odprawy nie jest uzależnione od ustalenia przez organ rentowy prawa do renty rodzinnej – chodzi jedynie o ustalenie przez pracodawcę czy są osoby, które spełniają warunki do jej uzyskania, a nie czy została im ona przyznana.

Wyłącznym warunkiem przyznania odprawy jest pozostawanie pracownika w chwili śmierci w stosunku pracy. Nieistne jest to, czy faktycznie świadczył pracę czy też przebywał na usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Wysokość odprawy zależy od stażu pracy zmarłego pracownika w danym zakładzie pracy i jest szczegółowo wskazana w art. 93 § 2 k.p. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych członków rodziny. Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko jeden członek rodziny uprawniony, to przysługuje mu odprawa w wysokości połowy odpowiedniej kwoty określonej szczegółowo w art. 93 § 2 k.p.. Roszczenie o wypłatę staje się wymagalna z datą śmierci pracownika, a pracodawca powinien wypłacić odprawę niezwłocznie po ustaleniu kręgu osób uprawnionych. Wobec tego, ma on uprawnienia do zweryfikowania kręgu osób uprawnionych poprzez m.in. odbieranie od nich stosownych oświadczeń czy też zobowiązanie ich do przedstawienia do wglądu stosownych dokumentów takich jak np. odpis skróconego aktu małżeństwa. W przypadku ustalenia przez pracodawcę, że nie ma żadnej osoby uprawnionej do wypłaty tego świadczenia, nie ma podstaw do jej wypłaty czy też wliczenia do masy spadkowej. Jak bowiem wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2004 r. (sygn. akt II PK 234/04) odprawa pośmiertna nie należy do praw majątkowych ze stosunku pracy w rozumieniu art. 63 1 § 2 k.p., a tym samym nie może wchodzić w skład masy spadkowej, gdyż nie przysługuje zmarłemu pracownikowi, ale jego rodzinie i to jej członkom wymienionym w art. 93 § 4 k.p.