19.06.2018 Artykuł archiwalny

Informacja nt. efektów działalności PIP w 2017 r.

W 2017 r. inspektorzy pracy przeprowadzili prawie 81 tys. kontroli u 64 tys. pracodawców i innych podmiotów gospodarczych. Do organów Państwowej Inspekcji Pracy zostało skierowanych 50,5 tys. skarg - o ponad 6 tys. więcej niż rok wcześniej.

 

Dzięki działaniom Państwowej Inspekcji Pracy ponad 17 tys. osób, które pracowały w oparciu o umowę cywilnoprawną lub bez żadnej umowy, otrzymało w 2017 r. umowy o pracę. To dwukrotnie więcej niż rok wcześniej! W trakcie kontroli umów o pracę u wykonawców lub podwykonawców zamówień publicznych na usługi lub roboty budowlane inspektorzy pracy sprawdzali stopień respektowania nowych przepisów, mających na celu ukrócenie powszechnej jeszcze do niedawna praktyki zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach właściwych dla stosunku pracy, pomimo zastrzeżenia przez zamawiającego, iż wskazane przez niego czynności powinny być dokonywane przez osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Od 1 lutego do 31 grudnia 2017 r. przeprowadzono 460 takich kontroli u 324 wykonawców i 125 podwykonawców zamówień publicznych na usługi lub roboty budowlane. Nieprawidłowości polegające na zawieraniu umów cywilnoprawnych zamiast umowy o pracę dotyczyły 231 umów. Za najbardziej rażące należy uznać przypadki powierzania realizacji zamówień publicznych osobom, w tym cudzoziemcom, bez żadnych umów. Jest to zjawisko tym bardziej niepokojące, że stwierdzano je najczęściej w zakładach usług leśnych, przy wykonywaniu prac niosących zwiększone zagrożenia dla życia lub zdrowia osób świadczących pracę.

Kontrole w zakresie przestrzegania  przepisów dotyczących umów terminowych w zakładach różnych branż przeprowadzone u blisko 900 pracodawców nie wykazały rażących naruszeń przepisów. Przypadki zatrudniania pracowników na podstawie kolejnych umów na czas określony z przekroczeniem limitu 3 umów czy nawiązywania umów o pracę na okres próbny przekraczający 3 miesiące występowały nielicznie.

Inspektorzy pracy przeprowadzili ponad 1900 kompleksowych kontroli czasu pracy i wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń za pracę w podmiotach zatrudniających łącznie ponad 290 tys. osób. Co czwarta kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie obowiązku określenia w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub obwieszczeniu – systemów czasu pracy, rozkładów czasu pracy i okresów rozliczeniowych. Znaczny był również stopień naruszeń dotyczących prowadzenia ewidencji czasu pracy. Uwagę zwraca także znaczna skala nieprzestrzegania zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Nieprawidłowości zostały wykazane niemal w co czwartej kontroli.

W zakresie wypłaty wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy do najczęściej ujawnianych nieprawidłowości należały naruszenia przepisu nakazującego rekompensowanie pracy w godzinach nadliczbowych. Odnotowano liczne naruszenia prawa do wypłaty wynagrodzenia za pracę co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.

Realizując nowe zadanie wynikające z ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę dla osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, inspektorzy pracy przeprowadzili 19,5 tys. kontroli, w tym ponad 380 w związku z sygnałami otrzymanymi z Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” w ramach akcji „13 zł… i nie kombinuj!”. Większość skontrolowanych prawidłowo stosowała  przepisy o minimalnej stawce godzinowej. Można uznać, iż akcja informacyjna i działania profilaktyczne, w tym prowadzone przez Państwową Inspekcję Pracy i Komisję Krajową NSZZ „Solidarność”, przyniosły oczekiwany skutek.

Wobec podmiotów, które naruszyły przepisy dotyczące wypłaty minimalnej stawki godzinowej za pracę, inspektorzy wydali ponad 6,8 tys. wniosków w wystąpieniach oraz blisko 770 poleceń ustnych. Nałożyli grzywny na łączną kwotę ponad 370 tys. zł, skierowali 101 wniosków o ukaranie do sądu. Dodatkowo do prokuratury skierowano 2 zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa w sprawie fałszowania dokumentacji i składania fałszywych zeznań oraz 2 w sprawie utrudniania i udaremniania inspektorowi pracy przeprowadzenia czynności kontrolnych.

Ponad 3 tys. osób pracujących na podstawie umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, wobec których naruszono przepisy dotyczące wypłaty minimalnej stawki godzinowej otrzymało dzięki interwencji PIP należności za pracę na ponad 3 mln zł.

Inspektorzy pracy przeprowadzili ponad 15 tys. kontroli w ramach strategii pierwszej kontroli. Podczas niemal każdej stwierdzano różnego rodzaju nieprawidłowości. Daje to obraz skali problemów z przestrzeganiem prawa pracy, głównie w małych firmach, zatrudniających średnio 14 osób. Jak również uzasadnia potrzebę kontynuowania działań edukacyjnych i prewencyjnych PIP w tym zakresie. W czasie każdej z pierwszych kontroli inspektorzy udzielili średnio 6 porad. Należy przy tym podkreślić, że tylko co ósma pierwsza kontrola zakończyła się zastosowaniem sankcji karnej ze względu na szczególnie rażące naruszenia prawa. Istotny udział w liczbie wydanych decyzji miały decyzje ustne, które zostały wykonane przez pracodawców jeszcze w trakcie kontroli. Dla oceny skuteczności pierwszych kontroli przeprowadzono 1900 kontroli sprawdzających. Wykazały one, że przyjęta strategia co do zasady sprzyja osiąganiu przestrzegania przepisów prawnej ochrony pracy. Na znaczące i pozytywne efekty kontroli można liczyć przede wszystkim tam, gdzie nieprawidłowości wynikają z niewiedzy czy błędów pracodawcy lub braku wykwalifikowanej kadry. Wówczas pracodawcy chętnie korzystają z porad udzielanych przez inspektorów pracy i z aprobatą przyjmują audytowy charakter kontroli. Natomiast część pracodawców narusza świadomie przepisy. Choć nieprawidłowości tłumaczą często trudną sytuacją finansową przedsiębiorstwa, to jednak zauważyć należy, że duża część nierealizowanych obowiązków nie ma żadnego związku z finansami i nie wymaga żadnych nakładów.

Nadzór i kontrola Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy koncentrowały się w 2017 r. na gałęziach i rodzajach działalności gospodarczej, w których zagrożenia dla życia pracujących i ryzyko utraty zdrowia były szczególnie wysokie.

Inspektorzy przeprowadzili kontrole dotyczące badania okoliczności i przyczyn ok. 2,5 tys. wypadków przy pracy zgłoszonych do naszego urzędu,  kontrole egzekwowania wymagań zasadniczych dla maszyn, urządzeń i środków ochrony indywidualnej w ramach nadzoru rynku, zatrudniania osób niepełnosprawnych, zapewnienia wymaganego poziomu bezpieczeństwa w zakładach prowadzących działalność przemysłową, w tym w zakładach dużego i zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, w zakładach azotowych oraz branży paliwowej, a także w budownictwie, transporcie, gospodarce magazynowej i w leśnictwie.

Realizując zadania w ramach nadzoru rynku inspektorzy pracy sprawdzili ponad 1 300 wyrobów. Zastrzeżenia dotyczyły blisko połowy z nich. Najczęściej maszyn sprowadzanych z krajów trzecich.

Oceniając stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach usług leśnych, inspektorzy pracy najwięcej zastrzeżeń mieli do przygotowania pracowników do wykonywania zadań w sposób zgodny z przepisami bhp oraz organizacji i wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych. Zaniechania i nieprawidłowości w przygotowaniu pracowników do pracy skutkowały popełnianiem przez nich błędów, które bezpośrednio wpływały na bezpieczeństwo pracy.

Kontrole w zakresie ograniczania zagrożeń zawodowych w zakładach produkujących wyroby tartaczne i wyroby z drewna pozwoliły przede wszystkim dotrzeć do podmiotów dotąd nie kontrolowanych bądź nie kontrolowanych od dawna. Przeprowadzone kontrole potwierdziły potrzebę kontynuacji działań kontrolnych i prewencyjnych, co wpisuje się także w ostatni etap kampanii „Włącz bezpieczeństwo przy obróbce drewna”.

Ogółem w roku 2017, inspektorzy pracy wyeliminowali bezpośrednie zagrożenia dla zdrowia i życia ponad 77 tysięcy pracowników i innych osób świadczących pracę.

W roku sprawozdawczym inspektorzy pracy skontrolowali legalność zatrudnienia 176 tys. osób. Nielegalne zatrudnienie stwierdzili podczas co czwartej spośród blisko 24 tys. kontroli legalności zatrudnienia obywateli polskich. Nieprawidłowości dotyczyły blisko 14 tys. osób zatrudnionych najczęściej w podmiotach małych, w takich branżach jak handel i naprawy, przetwórstwo przemysłowe i  budownictwo. Najwięcej w województwach śląskim, małopolskim i wielkopolskim.

Wnikliwą kontrolą objęci zostali również cudzoziemcy zatrudnieni w Polsce. Ujawniono nielegalną pracę obywateli 36 państw. Największą grupę stanowili obywatele Ukrainy. Większość nielegalnie zatrudnionych cudzoziemców wykonywała pracę na rzecz małych firm, liczących nie więcej niż 9 osób.

Inspektorzy pracy przeprowadzili 829 kontroli z zakresu egzekwowania przepisów prawa dotyczących pracowników tymczasowych – to o 70% więcej kontroli niż w 2016 r.!

Naruszenia przepisów stwierdzono w ponad dwóch trzecich podmiotów objętych kontrolą. Inspektorzy pracy ujawnili 40 podmiotów świadczących usługi pracy tymczasowej bez certyfikatu marszałka województwa.

Ustawą z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług nałożono na zagranicznych pracodawców delegujących szereg obowiązków, a kontrola ich przestrzegania stała się jednym z nowych zadań Państwowej Inspekcji Pracy. Takim zadaniem jest przyjmowanie od przedsiębiorców zagranicznych oświadczeń o oddelegowaniu pracowników do Polski. W 2017 r. wpłynęło do naszego urzędu ok. 1,9 tys. oświadczeń z 62 państw. Zgłoszono nam fakt delegowania ok. 7,4 tys. pracowników firm zagranicznych skierowanych do czasowego wykonywania pracy na terytorium RP.

Wszystkie przeprowadzone w roku sprawozdawczym kontrole ujawniły 62,6 tys. wykroczeń przeciwko prawom pracownika. Większość z nich dotyczyła warunków pracy, wypłaty wynagrodzenia oraz czasu pracy. Jednocześnie inspektorzy pracy wydali ponad 300 tys. decyzji dotyczących bhp i 6,6 tys. decyzji płacowych oraz prawie 280 tys. wniosków w wystąpieniach.

W związku z popełnionymi wykroczeniami nałożono 14,7 tys. mandatów na kwotę 17,7 mln zł. Skierowaliśmy także 3 tys. wniosków o ukaranie do sądów. Rozpatrując je, sądy orzekły grzywny w łącznej wysokości 5,8 mln zł.

Do prokuratury skierowanych zostało 721 zawiadomień.

Działania Państwowej Inspekcji Pracy w 2017 r. przyniosły wymierne dla społeczeństwa efekty. Są to m.in.:

  • likwidacja bezpośrednich zagrożeń dla życia i zdrowia ponad 77 tys. pracowników i innych osób świadczących pracę
  • potwierdzenie na piśmie zawartej umowy o pracę dla 9,6 tys. osób będących stronami umów cywilnoprawnych oraz 7,5 tys. osób pracujących bez żadnej umowy, czyli ogółem 17 100 osób!
  • wykorzystanie zaległych urlopów wypoczynkowych przez 22,3 tys. pracowników różnych branż
  • wyegzekwowanie wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy na kwotę ok. 136 mln zł dla 87 tys. pracowników oraz ponad 3 mln zł dla ponad 3 tys. osób pracujących na podstawie umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, wobec których naruszono przepisy dotyczące minimalnej stawki godzinowej

wprowadzenie bądź wyeliminowanie nieprawidłowości w ewidencji czasu pracy wobec ponad 75 tys. osób.




  • banner120701
  • banner177694
  • banner178526
  • banner111644
  • banner175199
  • banner200692
  • banner200693
  • banner186222
  • banner199867
  • banner201670
  • banner172098