Zamiast liczyć na szczęście, trzeba się skupić na eliminowaniu zagrożeń, poprawie organizacji pracy, edukacji pracowników i egzekwowaniu zasad BHP – przekonuje Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki.
Z inicjatywy szefa Inspekcji Pracy w 2026 roku w całej Polsce odbywają się konferencje naukowe pod wspólnym hasłem „Wizja ZERO – od świadomości do działania”. Konferencja w Łodzi została zorganizowana pod honorowym patronatem wicemarszałkini Senatu RP Magdaleny Biejat.
– Wypadki przy pracy zdarzają się od zawsze. W 1913 roku w Anglii wydarzyło się 178 tysięcy takich wypadków, a w latach pięćdziesiątych XX wieku w Polsce ta liczba sięgała aż 200 tysięcy. Każdy wypadek przy pracy to tragedia poszkodowanej osoby i jej rodziny, ale warto pamiętać, że koszty takich zdarzeń ponosi całe społeczeństwo – podkreśla Marcin Stanecki.
Państwowa Inspekcja Pracy została powołana do życia jako instytucja kontrolna, ale spełnia funkcję o wiele szerszą – udziela też bezpłatnych porad oraz edukuje przedsiębiorców i zatrudnionych.
– Staram się obalić mit, że Państwowa Inspekcja Pracy służy tylko do karania. My każdego roku udzielamy blisko milion porad. Z tego miliona ponad 350 tysięcy to porady dla pracodawców. Tylko w 2024 roku przeszkoliliśmy 168 tysięcy osób, to ogromna rzesza ludzi, do których docieramy – informuje szef Inspekcji.
Ta działalność uświadamiająca, poradnicza i edukacyjna, odgrywa kluczową rolę, gdyż wypadek nie jest zdarzeniem, które pojawia się znikąd. Jest zawsze rezultatem aktywizacji już istniejącego zagrożenia. A zagrożenia zawsze są ściśle powiązane ze sposobem wykonywania pracy.
Analiza wypadków przy pracy, prowadzona przez inspektorki i inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy, nieustannie prowadzi do tego samego wniosku: każde zdarzenie wypadkowe jest rezultatem błędu lub nieprawidłowości. Te błędy można podzielić na trzy kategorie, które często wzajemnie się przenikają i potęgują ryzyko.
- Sfera ludzka – dotyczy zachowań, wiedzy, umiejętności oraz postaw pracowników i kadry zarządzającej. Wypadek może być wynikiem braku odpowiedniego przeszkolenia, niewystarczających kwalifikacji, pośpiechu, nieuwagi, zmęczenia, a także lekceważenia zasad i procedur bezpieczeństwa. Często jest to rezultat braku świadomości zagrożeń, co prowadzi do podejmowania ryzyka, którego pracownik nie jest w stanie właściwie ocenić. Nierzadko błędy te mają swoje korzenie w szerszych problemach, takich jak stres, presja czasu czy konflikty w zespole.
- Sfera organizacyjna – wypadek wynika z zaniedbań na poziomie zarządzania bezpieczeństwem pracy. Może być konsekwencją braku skutecznego nadzoru, niewystarczających procedur, złej organizacji pracy, tolerowania nieprawidłowości czy braku szkoleń okresowych. Kiedy pracodawca nie zapewnia odpowiednich instrukcji, nie egzekwuje przepisów BHP lub nie przeprowadza rzetelnej oceny ryzyka zawodowego, tworzy grunt pod przyszłe wypadki. To również sfera, w której błędne decyzje kierownictwa, na przykład cięcia kosztów kosztem bezpieczeństwa, mają bezpośredni wpływ na zdrowie i życie pracowników.
- Sfera techniczna – wypadek wynika ze złego stanu maszyn, urządzeń, narzędzi, budynków i całego środowiska pracy. Przyczyny techniczne wypadków obejmują wadliwy stan techniczny urządzeń, brak osłon lub zabezpieczeń, awarie sprzętu, niewłaściwy dobór narzędzi czy używanie przestarzałego lub uszkodzonego wyposażenia. Inspektorki i inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy często stwierdzają brak regularnej konserwacji, nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących eksploatacji maszyn, a także błędy projektowe, które nie uwzględniają zasad ergonomii i bezpieczeństwa.
Wizja ZERO to cykl działań, które mają na celu ograniczenie liczby wypadków także poprzez budowanie świadomości społecznej. A skala problemu wciąż jest zbyt duża.
– W skali roku w Polsce blisko 200 osób traci życie w pracy. W 2024 roku mieliśmy 67 tysięcy poszkodowanych w wyniku wypadków przy pracy. Tylu mieszkańców liczy Inowrocław. Dlatego jako Państwowa Inspekcja Pracy robimy wszystko, aby wszystkim mieszkańcom Polski zapewnić bezpieczeństwo – mówi Główny Inspektor Pracy.
Konferencja z cyklu „Wizja ZERO – od świadomości do działania” pod tytułem „Mądre planowanie – bezpieczne budowanie” została zorganizowana przez Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi we współpracy z Wydziałem Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej.
